Most important case law for aibe exam
AIBE પરીક્ષા – All India Bar Examination – માટે નીચે આપેલા મહત્ત્વના ચુકાદાઓનો અભ્યાસ ખૂબ ઉપયોગી રહેશે. ખાસ કરીને બંધારણીય કાયદો, ફોજદારી કાયદો, પુરાવા અધિનિયમ, CPC, કરાર કાયદો, પરિવાર કાયદો, માનવ અધિકાર અને વકીલાતના વ્યવસાયને લગતા કેસો ને લગતી માહિતી રાજન સર દ્વારા તૈયાર કરવામાં આવી છે, આટલા કેસ લો પર વિશેષ ધ્યાન આપવું જોઈએ.
નીચે કેસનું નામ, સંબંધિત કાનૂની સિદ્ધાંત અને ચુકાદાનો ટૂંકો સારાંશ સરળ ગુજરાતીમાં આપ્યો છે, જેથી પરીક્ષાની તૈયારી અને રિવિઝન બંનેમાં મદદ મળે.
AIBE માટે મહત્ત્વના કેસ લૉ – વિષયવાર
બંધારણીય કાયદો (Constitutional Law)
1. Kesavananda Bharati v. State of Kerala (1973)
સિદ્ધાંત: Basic Structure Doctrine (મૂળભૂત માળખાનો સિદ્ધાંત).
સર્વોચ્ચ અદાલતે ઠરાવ્યું કે સંસદ બંધારણમાં સુધારો કરી શકે છે, પરંતુ બંધારણના મૂળભૂત માળખામાં ફેરફાર કરી શકતી નથી.
2. Golaknath v. State of Punjab (1967)
સિદ્ધાંત: મૂળભૂત અધિકારોમાં સુધારો.
સર્વોચ્ચ અદાલતે તે સમયે ઠરાવ્યું હતું કે સંસદ મૂળભૂત અધિકારોમાં સુધારો કરી શકતી નથી. આ ચુકાદાને પાછળથી 24મા બંધારણીય સુધારા અને Kesavananda Bharati કેસમાં સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યો.
3. Maneka Gandhi v. Union of India (1978)
સિદ્ધાંત: કલમ 21 – જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાનો અધિકાર.
કોઈપણ વ્યક્તિની સ્વતંત્રતા છીનવતી કાયદાકીય પ્રક્રિયા ન્યાયી, વાજબી અને તર્કસંગત હોવી જોઈએ.
4. Minerva Mills v. Union of India (1980)
સિદ્ધાંત: મૂળભૂત અધિકારો અને રાજ્યનીતિના માર્ગદર્શક સિદ્ધાંતો વચ્ચે સંતુલન.
સંસદની સુધારા કરવાની સત્તા અમર્યાદિત નથી. બંધારણનું મૂળભૂત માળખું સુરક્ષિત રહેવું જોઈએ.
5. S.R. Bommai v. Union of India (1994)
સિદ્ધાંત: કલમ 356 – રાષ્ટ્રપતિ શાસન.
રાષ્ટ્રપતિ શાસન લાદવાનો નિર્ણય ન્યાયિક સમીક્ષાને આધીન છે. બહુમતી સાબિત કરવાનો યોગ્ય માર્ગ વિધાનસભામાં ફ્લોર ટેસ્ટ છે.
6. Indra Sawhney v. Union of India (1992)
સિદ્ધાંત: અનામત (Reservation).
OBC માટે 27% અનામતને માન્યતા આપવામાં આવી અને ક્રીમી લેયરનો સિદ્ધાંત લાગુ કરવામાં આવ્યો. સામાન્ય રીતે અનામતની મર્યાદા 50% રાખવાનો સિદ્ધાંત પણ સ્થાપિત થયો.
7. Vishaka v. State of Rajasthan (1997)
સિદ્ધાંત: કાર્યસ્થળ પર મહિલાઓની જાતીય સતામણી.
સર્વોચ્ચ અદાલતે કાર્યસ્થળ પર જાતીય સતામણી રોકવા માટે વિશાખા માર્ગદર્શિકા આપી. પાછળથી તેના આધારે 2013નો POSH કાયદો બનાવવામાં આવ્યો.
8. Justice K.S. Puttaswamy v. Union of India (2017)
સિદ્ધાંત: Right to Privacy (ગોપનીયતાનો અધિકાર).
ગોપનીયતાનો અધિકાર બંધારણની કલમ 21 હેઠળ જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારનો ભાગ છે.
9. Navtej Singh Johar v. Union of India (2018)
સિદ્ધાંત: LGBTQ+ વ્યક્તિઓના અધિકારો.
સર્વોચ્ચ અદાલતે સંમતિથી પુખ્ત વયના સમલૈંગિક વ્યક્તિઓ વચ્ચેના ખાનગી સંબંધોને ગુનાહિત બનાવતી IPC કલમ 377ની જોગવાઈને તે હદ સુધી ગેરબંધારણીય જાહેર કરી.
10. Shreya Singhal v. Union of India (2015)
સિદ્ધાંત: અભિવ્યક્તિની સ્વતંત્રતા – કલમ 19(1)(a).
સર્વોચ્ચ અદાલતે IT Actની કલમ 66Aને ગેરબંધારણીય જાહેર કરી અને રદ કરી.
ફોજદારી કાયદો અને ફોજદારી પ્રક્રિયા (IPC, BNS, CrPC અને BNSS)
11. D.K. Basu v. State of West Bengal (1997)
સિદ્ધાંત: ધરપકડ અને પોલીસ કસ્ટડી દરમિયાન વ્યક્તિના અધિકારો.
ધરપકડ સમયે પોલીસ દ્વારા અનુસરવાની માર્ગદર્શિકાઓ નક્કી કરવામાં આવી. તેમાં ધરપકડ મેમો, પરિવારજનોને જાણ અને તબીબી તપાસ જેવી બાબતોનો સમાવેશ થાય છે.
12. Lalita Kumari v. Government of Uttar Pradesh (2013)
સિદ્ધાંત: FIR નોંધવાની ફરજ.
કોગ્નિઝેબલ ગુનાની માહિતી મળતાં સામાન્ય રીતે પોલીસ માટે FIR નોંધવી ફરજિયાત છે. ચોક્કસ મર્યાદિત પ્રકારના કેસોમાં પ્રાથમિક તપાસ થઈ શકે છે.
13. Arnesh Kumar v. State of Bihar (2014)
સિદ્ધાંત: બિનજરૂરી ધરપકડ પર નિયંત્રણ.
સાત વર્ષ સુધીની સજાની જોગવાઈ ધરાવતા ગુનાઓમાં પોલીસ યાંત્રિક રીતે ધરપકડ કરી શકતી નથી. ધરપકડ માટે કાયદાકીય કારણો હોવા જરૂરી છે.
14. Joginder Kumar v. State of Uttar Pradesh (1994)
સિદ્ધાંત: ધરપકડ કરવાનો અધિકાર અને ધરપકડ કરવાની જરૂરિયાત અલગ બાબતો છે.
માત્ર પોલીસ પાસે ધરપકડ કરવાની સત્તા છે એટલા માટે દરેક કેસમાં ધરપકડ કરવી જરૂરી નથી.
15. Bachan Singh v. State of Punjab (1980)
સિદ્ધાંત: Death Penalty – Rarest of Rare Doctrine.
મૃત્યુદંડ માત્ર અત્યંત દુર્લભ અને અસાધારણ કેસોમાં જ આપવો જોઈએ.
16. Hussainara Khatoon v. State of Bihar (1979)
સિદ્ધાંત: Speedy Trial (ઝડપી ન્યાય).
ઝડપી ટ્રાયલનો અધિકાર કલમ 21 હેઠળ જીવન અને વ્યક્તિગત સ્વતંત્રતાના અધિકારનો ભાગ છે.
17. Selvi v. State of Karnataka (2010)
સિદ્ધાંત: Narco Analysis, Brain Mapping અને Polygraph Test.
વ્યક્તિની સંમતિ વિના બળજબરીથી આવા પરીક્ષણો કરાવવા બંધારણની કલમ 20(3) અને 21નું ઉલ્લંઘન થઈ શકે છે.
18. State of Punjab v. Gurmit Singh (1996)
સિદ્ધાંત: બળાત્કારના કેસમાં પીડિતાની જુબાની.
પીડિતાની જુબાની વિશ્વસનીય હોય તો માત્ર તેના આધારે પણ આરોપીને દોષિત ઠરાવી શકાય છે. દરેક કેસમાં સ્વતંત્ર પુષ્ટિ જરૂરી નથી.
પુરાવા અધિનિયમ અને ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ (Evidence Act અને BSA)
19. Sharad Birdhichand Sarda v. State of Maharashtra (1984)
સિદ્ધાંત: પરિસ્થિતિજન્ય પુરાવા (Circumstantial Evidence).
માત્ર પરિસ્થિતિજન્ય પુરાવાના આધારે દોષિત ઠરાવવા માટે પાંચ મુખ્ય સિદ્ધાંતો નક્કી કરવામાં આવ્યા. તમામ પરિસ્થિતિઓ આરોપીના દોષ તરફ સ્પષ્ટ રીતે દોરી જતી હોવી જોઈએ.
20. Khushal Rao v. State of Bombay (1958)
સિદ્ધાંત: Dying Declaration (મૃત્યુ પૂર્વેનું નિવેદન).
વિશ્વસનીય મૃત્યુ પૂર્વેનું નિવેદન એકલું પણ દોષિત ઠરાવવા માટે પૂરતું બની શકે છે. હંમેશાં સ્વતંત્ર પુષ્ટિ જરૂરી નથી.
21. Anvar P.V. v. P.K. Basheer (2014)
સિદ્ધાંત: ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવા.
ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડને પુરાવા તરીકે રજૂ કરવા માટે તે સમયના Evidence Actની કલમ 65Bની આવશ્યકતાઓનું પાલન જરૂરી હોવાનું ઠરાવ્યું.
22. Arjun Panditrao Khotkar v. Kailash Kushanrao Gorantyal (2020)
સિદ્ધાંત: ઇલેક્ટ્રોનિક પુરાવાનું પ્રમાણપત્ર.
સર્વોચ્ચ અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે ઇલેક્ટ્રોનિક રેકોર્ડની નકલ રજૂ કરતી વખતે કલમ 65B(4)નું પ્રમાણપત્ર સામાન્ય રીતે ફરજિયાત છે. મૂળ ઇલેક્ટ્રોનિક ઉપકરણ સીધું રજૂ કરવામાં આવે ત્યારે સ્થિતિ અલગ હોઈ શકે છે.
23. Aghnoo Nagesia v. State of Bihar (1966)
સિદ્ધાંત: પોલીસ સમક્ષ કરવામાં આવેલી કબૂલાત.
પોલીસ અધિકારી સમક્ષ કરવામાં આવેલી કબૂલાત સામાન્ય રીતે આરોપી વિરુદ્ધ પુરાવા તરીકે સ્વીકાર્ય નથી. કાયદામાં દર્શાવેલા અપવાદો અને શોધ સંબંધિત જોગવાઈઓ અલગ છે.
સિવિલ પ્રોસિજર કોડ (CPC)
24. Satyadhyan Ghosal v. Deorajin Debi (1960)
સિદ્ધાંત: Res Judicata (પૂર્વનિર્ણય).
જે મુદ્દાનો સક્ષમ અદાલત દ્વારા અંતિમ નિર્ણય થઈ ગયો હોય, તે જ પક્ષકારો વચ્ચે તે જ મુદ્દે ફરીથી કેસ ચલાવી શકાતો નથી.
25. K.K. Modi v. K.N. Modi (1998)
સિદ્ધાંત: Constructive Res Judicata.
જે મુદ્દો અગાઉના કેસમાં ઉઠાવવો જોઈતો હતો અને ઉઠાવી શકાય તેમ હતો, તે મુદ્દો પાછળથી અલગ કેસમાં ઉઠાવવા પર પ્રતિબંધ લાગી શકે છે.
26. Sangram Singh v. Election Tribunal (1955)
સિદ્ધાંત: પ્રક્રિયાત્મક કાયદો ન્યાય મેળવવાનું સાધન છે.
પ્રક્રિયાત્મક કાયદાઓનો હેતુ ન્યાયની સુવિધા કરવાનો છે, ન્યાયને અવરોધવાનો નહીં.
27. Salem Advocate Bar Association v. Union of India (2005)
સિદ્ધાંત: CPCમાં સુધારા અને કેસનો ઝડપી નિકાલ.
સર્વોચ્ચ અદાલતે CPCના સુધારાઓ અને કેસોની ઝડપી સુનાવણી સંબંધિત જોગવાઈઓની ચર્ચા કરી.
પરિવાર કાયદો (Family Law)
28. Mohd. Ahmed Khan v. Shah Bano Begum (1985)
સિદ્ધાંત: છૂટાછેડા લીધેલી મુસ્લિમ મહિલાનો ભરણપોષણનો અધિકાર.
સર્વોચ્ચ અદાલતે ઠરાવ્યું કે મુસ્લિમ છૂટાછેડા લીધેલી મહિલા CrPCની કલમ 125 હેઠળ ભરણપોષણ મેળવવા હકદાર બની શકે છે, જો તે પોતાની જાતે ગુજરાન ચલાવવા અસમર્થ હોય.
29. Sarla Mudgal v. Union of India (1995)
સિદ્ધાંત: ધર્મ પરિવર્તન કરીને બીજા લગ્ન કરવા.
હિંદુ પતિ પ્રથમ લગ્ન ચાલુ હોવા છતાં માત્ર ઇસ્લામ ધર્મ સ્વીકારીને બીજાં લગ્ન કરી શકતો નથી. આવાં બીજાં લગ્ન કાયદાકીય પરિણામો ઊભાં કરી શકે છે.
30. Shayara Bano v. Union of India (2017)
સિદ્ધાંત: Triple Talaq (ત્રિપલ તલાક).
સર્વોચ્ચ અદાલતે તલાક-એ-બિદ્દત એટલે કે એકસાથે ત્રણ તલાક આપવાની પ્રથાને અમાન્ય ઠરાવી.
31. Danial Latifi v. Union of India (2001)
સિદ્ધાંત: મુસ્લિમ મહિલા (છૂટાછેડા પર અધિકારોનું રક્ષણ) કાયદો, 1986.
પતિએ ઇદ્દતના સમયગાળા દરમિયાન મહિલાના ભવિષ્ય માટે યોગ્ય અને વાજબી ભરણપોષણની વ્યવસ્થા કરવી જોઈએ. આ વ્યવસ્થા માત્ર ઇદ્દતના સમય પૂરતી મર્યાદિત નથી.
32. Githa Hariharan v. Reserve Bank of India (1999)
સિદ્ધાંત: બાળકની કુદરતી વાલી (Natural Guardian).
માતા પણ બાળકની કુદરતી વાલી બની શકે છે. પિતાની ગેરહાજરીનો અર્થ માત્ર પિતાનું અવસાન એવો થતો નથી.
વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ અને આર્બિટ્રેશન (ADR & Arbitration)
33. Afcons Infrastructure Ltd. v. Cherian Varkey Construction Co. (2010)
સિદ્ધાંત: CPCની કલમ 89 હેઠળ વૈકલ્પિક વિવાદ નિવારણ.
સર્વોચ્ચ અદાલતે મધ્યસ્થી, સમાધાન અને અન્ય ADR પદ્ધતિઓ દ્વારા વિવાદોનો નિકાલ કરવાની પ્રક્રિયા સમજાવી.
34. Bharat Aluminium Co. v. Kaiser Aluminium (BALCO) (2012)
સિદ્ધાંત: આંતરરાષ્ટ્રીય વ્યાપારી આર્બિટ્રેશન.
સર્વોચ્ચ અદાલતે વિદેશી બેઠક ધરાવતા આર્બિટ્રેશનમાં ભારતીય અદાલતોની હસ્તક્ષેપ કરવાની સત્તા અંગે મહત્ત્વનો સિદ્ધાંત સ્થાપિત કર્યો. Part Iનો લાગુ પડવાનો વિસ્તાર આર્બિટ્રેશનની બેઠક સાથે જોડાયેલો છે.
35. ONGC v. Saw Pipes Ltd. (2003)
સિદ્ધાંત: આર્બિટ્રેશન એવોર્ડ રદ કરવાની સત્તા.
સર્વોચ્ચ અદાલતે જાહેર નીતિ (Public Policy)ના આધારે આર્બિટ્રેશન એવોર્ડને પડકારવા અંગે મહત્ત્વપૂર્ણ સિદ્ધાંતો આપ્યા.
વકીલાતનો વ્યવસાય અને Professional Ethics
36. Bar Council of Maharashtra v. M.V. Dabholkar (1975)
સિદ્ધાંત: વકીલનો વ્યવસાય અને વ્યવસાયિક નૈતિકતા.
વકીલાતનો વ્યવસાય માત્ર આર્થિક લાભ માટે નથી, પરંતુ તે જાહેર સેવા અને ન્યાય વ્યવસ્થાની જવાબદારી સાથે જોડાયેલો છે.
37. V.C. Rangadurai v. D. Gopalan (1979)
સિદ્ધાંત: વકીલની વ્યવસાયિક જવાબદારી.
વકીલે પોતાના અસીલના હિતનું રક્ષણ ઈમાનદારી અને નૈતિકતા સાથે કરવું જોઈએ. અસીલ સાથે વિશ્વાસઘાત કરવો એ ગંભીર ગેરવર્તણૂક છે.
38. Ex-Capt. Harish Uppal v. Union of India (2003)
સિદ્ધાંત: વકીલોની હડતાળ.
વકીલોને હડતાળ પાડવાનો કે કોર્ટની કામગીરીનો બહિષ્કાર કરવાનો સામાન્ય અધિકાર નથી. અસાધારણ પરિસ્થિતિમાં પણ હડતાળ યોગ્ય ઠરતી નથી.
કરાર કાયદો (Law of Contract)
39. Mohori Bibee v. Dharmodas Ghose (1903)
સિદ્ધાંત: સગીર સાથેનો કરાર.
સગીર દ્વારા કરવામાં આવેલો કરાર શરૂઆતથી જ રદબાતલ (Void ab initio) છે.
40. Lalman Shukla v. Gauri Dutt (1913)
સિદ્ધાંત: Offer અને Acceptance.
જે વ્યક્તિને ઓફરની જાણ જ ન હોય, તે વ્યક્તિ માત્ર કાર્ય કરી દેવાના આધારે ઓફર સ્વીકારી હોવાનું કહી શકાતું નથી.
41. Carlill v. Carbolic Smoke Ball Co. (1893)
સિદ્ધાંત: General Offer (સામાન્ય દરખાસ્ત).
જાહેર જનતા સમક્ષ કરવામાં આવેલી ઓફર તેની શરતોનું પાલન કરનાર વ્યક્તિ દ્વારા સ્વીકારી શકાય છે અને કાયદેસર કરાર બની શકે છે.
42. Hadley v. Baxendale (1854)
સિદ્ધાંત: કરારભંગ બદલ નુકસાનનું વળતર.
કરારનો ભંગ થવાથી જે નુકસાન સામાન્ય રીતે થઈ શકે અથવા કરાર કરતી વખતે બંને પક્ષકારોને જે નુકસાનની સંભાવનાની જાણ હોય, તે માટે વળતર મળી શકે છે.
43. Satyabrata Ghose v. Mugneeram Bangur & Co. (1954)
સિદ્ધાંત: Doctrine of Frustration.
અણધાર્યા સંજોગોમાં કરારનું પાલન અશક્ય અથવા કાયદાની દૃષ્ટિએ નિરર્થક બની જાય તો કરાર અધિનિયમની કલમ 56 લાગુ થઈ શકે છે.
44. Central Inland Water Transport Corporation v. Brojo Nath Ganguly (1986)
સિદ્ધાંત: Unconscionable Contract (અન્યાયી કરાર).
પક્ષકારોની અસમાન સોદાકીય સ્થિતિનો ગેરલાભ લઈને કરવામાં આવેલી અત્યંત અન્યાયી કરારની શરતો જાહેર નીતિ વિરુદ્ધ અને અમાન્ય બની શકે છે.
ટોર્ટ અને પર્યાવરણ કાયદો (Law of Tort & Environmental Law)
45. Donoghue v. Stevenson (1932)
સિદ્ધાંત: Neighbour Principle (પાડોશીનો સિદ્ધાંત).
વ્યક્તિએ એવી વ્યક્તિઓ પ્રત્યે યોગ્ય કાળજી રાખવી જોઈએ, જે તેના કાર્યથી વાજબી રીતે પ્રભાવિત થઈ શકે છે. આ કેસ Negligenceના કાયદાનો પાયો છે.
46. Rylands v. Fletcher (1868)
સિદ્ધાંત: Strict Liability (કડક જવાબદારી).
કોઈ વ્યક્તિ પોતાની જમીન પર જોખમી વસ્તુ લાવે અને તેના કારણે બહાર નુકસાન થાય તો ચોક્કસ અપવાદોને આધીન રહીને તે જવાબદાર બને છે.
47. M.C. Mehta v. Union of India (Oleum Gas Leak Case) (1987)
સિદ્ધાંત: Absolute Liability (સંપૂર્ણ જવાબદારી).
ખતરનાક અથવા જોખમી ઉદ્યોગની પ્રવૃત્તિથી નુકસાન થાય તો તે ઉદ્યોગ સંપૂર્ણ જવાબદાર બને છે. Strict Liabilityના અપવાદો અહીં લાગુ પડતા નથી.
48. Vellore Citizens Welfare Forum v. Union of India (1996)
સિદ્ધાંત: Sustainable Development અને Precautionary Principle.
પર્યાવરણનું રક્ષણ અને આર્થિક વિકાસ બંને વચ્ચે સંતુલન જરૂરી છે. પ્રદૂષણ કરનાર ઉદ્યોગે નુકસાનની જવાબદારી પણ ઉઠાવવી જોઈએ.
49. Indian Medical Association v. V.P. Shantha (1995)
સિદ્ધાંત: Consumer Protection Act હેઠળ તબીબી સેવાઓ.
ચુકવણીના બદલામાં આપવામાં આવતી તબીબી સેવાઓ ગ્રાહક સુરક્ષા કાયદા હેઠળ આવી શકે છે. સંપૂર્ણ મફત સેવા અને પગાર આધારિત સરકારી સેવાના કેટલાક અપવાદો છે.
જાહેર હિતની અરજી અને વહીવટી કાયદો (PIL & Administrative Law)
50. S.P. Gupta v. Union of India (1981)
સિદ્ધાંત: Public Interest Litigation (PIL).
જાહેર હિતના પ્રશ્નોમાં પરંપરાગત Locus Standiના નિયમને ઉદાર બનાવવામાં આવ્યો. જાહેર હિત માટે યોગ્ય વ્યક્તિ અદાલતનો સંપર્ક કરી શકે છે.
51. Bandhua Mukti Morcha v. Union of India (1984)
સિદ્ધાંત: બંધુઆ મજૂરી અને માનવ અધિકારો.
સર્વોચ્ચ અદાલતે બંધુઆ મજૂરોના અધિકારોનું રક્ષણ કરવા માટે PILનો ઉપયોગ કર્યો.
52. A.K. Kraipak v. Union of India (1969)
સિદ્ધાંત: Natural Justice (કુદરતી ન્યાય).
કોઈ વ્યક્તિ નિર્ણય પ્રક્રિયામાં પોતાના હિતના કારણે પક્ષપાતી બની શકે તો તે પ્રક્રિયા ન્યાયના સિદ્ધાંતો વિરુદ્ધ છે. કોઈ વ્યક્તિ પોતાના જ કેસમાં ન્યાયાધીશ બની શકે નહીં.
53. Maneka Gandhi v. Union of India (1978)
સિદ્ધાંત: Audi Alteram Partem.
કોઈ વ્યક્તિના અધિકારોને અસર કરતો નિર્ણય લેતાં પહેલાં તેને યોગ્ય રીતે પોતાનો પક્ષ રજૂ કરવાની તક આપવી જોઈએ. આ સિદ્ધાંતના અપવાદો પણ હોઈ શકે છે.
ચેક બાઉન્સ અને નેગોશિયેબલ ઇન્સ્ટ્રુમેન્ટ્સ (NI Act)
54. Rangappa v. Sri Mohan (2010)
સિદ્ધાંત: NI Actની કલમ 139 હેઠળ ધારણા.
ચેક ધારકના પક્ષમાં એવી ધારણા ઊભી થાય છે કે ચેક કાયદેસર દેવું અથવા જવાબદારી ચૂકવવા માટે આપવામાં આવ્યો હતો. આરોપી આ ધારણાનું ખંડન કરી શકે છે.
55. Bir Singh v. Mukesh Kumar (2019)
સિદ્ધાંત: ખાલી સહી કરેલો ચેક.
જો વ્યક્તિ સ્વેચ્છાએ સહી કરેલો ખાલી ચેક આપે, તો માત્ર ચેકમાં અન્ય વિગતો બીજા વ્યક્તિએ ભરી છે એટલા માટે ચેક અમાન્ય બનતો નથી.
મિલકત કાયદો (Property Law)
56. Suraj Lamp & Industries v. State of Haryana (2011)
સિદ્ધાંત: GPA દ્વારા મિલકતનું ટ્રાન્સફર.
માત્ર General Power of Attorney, Agreement to Sell અથવા Will દ્વારા સ્થાવર મિલકતની માલિકીનું કાયદેસર ટ્રાન્સફર થતું નથી. મિલકતનું ટ્રાન્સફર કાયદા મુજબ રજિસ્ટર્ડ દસ્તાવેજથી થવું જોઈએ, જ્યાં કાયદો આવું જરૂરી બનાવે છે.
મજૂર કાયદો (Labour Law)
57. Bangalore Water Supply v. A. Rajappa (1978)
સિદ્ધાંત: Industry ની વ્યાખ્યા.
સર્વોચ્ચ અદાલતે Industrial Disputes Act હેઠળ Industry ની વ્યાપક વ્યાખ્યા આપી અને Triple Test નો સિદ્ધાંત સમજાવ્યો.
AIBE માટે સૌથી વધુ મહત્વના યાદ રાખવા જેવા કેસો
નીચેના કેસોનું નામ અને કાનૂની સિદ્ધાંત ખાસ યાદ રાખવા જેવાં છે.
| કેસનું નામ | યાદ રાખવાનો મુખ્ય સિદ્ધાંત |
|---|---|
| Kesavananda Bharati | Basic Structure |
| Maneka Gandhi | Article 21 |
| Minerva Mills | Basic Structure |
| S.R. Bommai | Article 356 |
| Indra Sawhney | Reservation |
| Vishaka | Sexual Harassment |
| Puttaswamy | Right to Privacy |
| Shreya Singhal | IT Act 66A |
| D.K. Basu | Arrest Guidelines |
| Lalita Kumari | Mandatory FIR |
| Arnesh Kumar | Unnecessary Arrest |
| Bachan Singh | Rarest of Rare |
| Hussainara Khatoon | Speedy Trial |
| Sharad Birdhichand Sarda | Circumstantial Evidence |
| Anvar P.V. | Electronic Evidence |
| Satyadhyan Ghosal | Res Judicata |
| Shah Bano | Maintenance |
| Sarla Mudgal | Second Marriage |
| Shayara Bano | Triple Talaq |
| Mohori Bibee | Minor’s Agreement |
| Carlill | General Offer |
| Hadley v. Baxendale | Damages |
| Donoghue v. Stevenson | Negligence |
| Rylands v. Fletcher | Strict Liability |
| M.C. Mehta | Absolute Liability |
| Harish Uppal | Advocates’ Strike |
| BALCO | Arbitration |
| Suraj Lamp | GPA Property Transfer |
| Rangappa | NI Act Section 139 |
AIBE માટે ખાસ સૂચના
2026ના AIBE ના અભ્યાસક્રમમાં IPC સાથે BNS, CrPC સાથે BNSS અને Evidence Act સાથે BSAનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો છે. તેથી જૂના ચુકાદાઓનો અભ્યાસ કરતી વખતે તેમના સિદ્ધાંતોને નવા કાયદાની જોગવાઈઓ સાથે જોડીને સમજવા જોઈએ.
આ યાદી અભ્યાસ માટે તૈયાર કરેલી મહત્ત્વના ચુકાદાઓની પસંદગી છે, સત્તાવાર કે પરીક્ષામાં પૂછાવાની ખાતરી આપતી યાદી નથી.
AIBE, AIBE Exam, AIBE Preparation, AIBE Important Case Laws, Important Supreme Court Judgments, Landmark Judgments, Case Laws in Gujarati, ભારતીય બંધારણ, બંધારણીય કાયદો, ફોજદારી કાયદો, સિવિલ કાયદો, પુરાવા અધિનિયમ, ભારતીય સાક્ષ્ય અધિનિયમ, BNS, BNSS, CPC, Contract Act, Family Law, Law of Torts, Professional Ethics, Arbitration Law, Legal Studies, વકીલાતની પરીક્ષા, AIBE Gujarati Notes, AIBE Study Material, Rajan Sir
મારી ખાસ ભલામણ: AIBEની તૈયારીમાં માત્ર કેસનું નામ યાદ રાખવાને બદલે કેસ સાથે જોડાયેલો સિદ્ધાંત પણ યાદ રાખવો. પરીક્ષામાં ઘણી વખત કેસનું નામ આપીને પૂછવામાં આવે છે કે તેમાં કયો કાનૂની સિદ્ધાંત સ્થાપિત થયો હતો.
